Triode Dick's Page
The Visitor
Een mooie HVT show in Baarn, 18 mei 2002.

Update:20-5-2002

Meerdere wegen naar… ja waar naar toe eigenlijk? ...

Er stond weer een heerlijk uitje voor de deur. Naar Baarn dit keer. Waar het Nederlandse audioblad HVT een multichannel/SACD dag organiseerde. In en rondom het mooie pand van Polyhymnia. Dat zelf is ontstaan op de grondvesten van het oude Philips Classics.
HVT is sinds het weer een zelfstandige firma werd, en onderdak vond in een gebouw achter het grote Polyhymnia gebouw, flink bezig de muziek weer naar de lezers te brengen. Of beter gezegd, de mensen naar de muziek te halen... Eerder waren ze al erg actief in Veldhoven en tijdens de Doelenshow met mooie demonstraties.
Als klap op de vuurpijl was ook David Chesky uit de USA overgekomen om uitleg en demo's te verzorgen over zijn eigen multichannel voorkeur: zes punt nul in plaats van vijf punt één.


Silence in the studio…

Tijdens mijn eerste luistersessie, in studio 4, waren er vijf B&W 801's rond de luisteraars opgesteld. In de bekende 5.1 formatie. Of eigelijk 5.0. De grote B&W's hadden geen extra sublaag meer nodig. Maar de muziek klonk niet echt goed. Het midden was wat "hollig". Het kwam niet echt los. Vreemd, ik had deze speakersystemen en de gespeelde muziek al eens veel beter gehoord. Of het aan de ruimte lag?

Jammer, want de presentatie van Everett en Jean-Marie, van Polyhymnia, was erg boeiend. Everett vertelde ook veel over in en outs van het maken van opnames En dat gaat er bij mij in als koek. Ik ben gek op het hoe en wat rond alles wat met mijn favoriete muziek te maken heeft en wil het liefst alle "geheimen" weten… Er werd niet zoals je veel op audioshows hebt, wat wezenloos muziek gedraaid. Nee, het was een lekker interactief gebeuren tussen presentatoren en het luisterpubliek. De groepjes waren daar ook klein genoeg voor natuurlijk. In een volgestampt zaaltje werkt dat heel anders. Hier heerste een opgeruimde prettige sfeer wat een positieve uitstraling had op de hele happening.


Strawberry fields forever…

Op naar David's Chesky's ruimte. David maakte 's morgens, buiten op het terras, al een vriendelijke en relaxte indruk. Hij hield zijn intro gewoon lekker daar, tussen de mensen. Hij lijkt me, voor alles, een groot muziekliefhebber. Tijdens zijn presentatie in studio 1 kwam er al vlot een leuke conversatie tussen luisteraars en David.

Tijdens de muziek liet hij zich de boterhammen met (Hollandse?) aardbeien goed smaken. Tussendoor vertelde hij onder andere over zijn toch niet geringe zorgen in de muziekbusiness, zijn voorkeur voor het 6.0 systeem, de ongelooflijk slechte ergonomie van DVD-A: "De bedenkers waren volgens mij flink in de wolken (met een denkbeeldige joint tussen de vingers) toen ze dit bedachten…", en nog veel meer.

De kwaliteit verschillen tussen goede SACD's en DVD-A's waren voor David lood om oud ijzer. Als het verschil tussen een Ferrari en een Lambourgini, vertelde hij. Zo lang er nog geen DSD opname apparatuur te koop is in de normale handel, voor zelfstandige kleine opname en masterstudio's, blijft hij toch gebonden aan PCM 24 bits verwerking. De DSD apparaten zijn wel te leen, maar begrijpelijk wil een creatieve man ze 24 uur per dag, zeven dagen in de week paraat hebben. Dat kan nu nog niet.

Weer dat verhaal van de afspeelapparatuur snel te koop zetten in de winkels, ook, of vooral, om concurrenten af te troeven, maar de even belangrijke software ondersteuning in de kou laten staan. Daarom heeft het ook zo lang geduurd, na de eerste promotieronde van SACD voordat er echt iets leek te gebeuren. De inhaalslag is nu wel bezig, maar het duurt nog wel even tot alles weer gelijk op loopt.

Ook de man achter "PentaTone", een nieuwe muziekfirma, eveneens ontstegen uit de achtergebleven as van Philips classics, en in hetzelfde pand gevestigd, vertelde me een zelfde verhaal. Hij is er ook niet gerust op dat in Europa slechts in Duitsland SACD software productie is. "Stijgt de vraag naar SACD schijfjes snel, wat toch de verwachting is, is de kans op een productie tekort groot.

De industrie zal toch een tussensprintje moeten maken, lijkt me. Maar ja, het is bekend dat de platenfirma's hun gouden eeuw al een tijdje achter zich hebben. De draaiknop van de geldkraan voor nieuwe ontwikkelingen is wat ingevreten en loopt stroef. "Kom op jongens, wie heeft er nog een paar drupjes innovatieve olie op de plank?"

Dat Mister C een paar goede oren aan zijn hoofd heeft is aan zijn opnames te horen. Zijn "six point o" werkt zonder middenspeaker en subwooferkanaal. De vrijgekomen muziekkanalen worden ingezet voor twee extra zijspeakers. David haalde aan dat 5.1 voor het weergeven van filmgeluid was bedacht, niet primair voor audio. Hij vindt 5.1 een systeem met te veel compromis. Maar ja, het is wel de standaard momenteel.
Toch kan ik me daar wel in vinden. Een middenspeaker vind ik vaker een vloek dan een zegen. Werkt prima bij films op DVD video. Maar ik vind ze vaak veel te schreeuwerig aanwezig. Een sub kan ik thuis ook missen als kiespijn.

Met zes speakers, zoals David het ideaal vindt, in een gemiddelde Nederlandse huiskamer moet volgens mij ook de ene na de andere kwaliteitsconcessie worden gedaan. Voor echte volwassen speakers is dan meestal geen ruimte meer. Vervalt het al snel in het Bose melkpakjes plus gromkast principe.
Ik reken hier maar bij mezelf af, als Jan Doorzonkamer met ook nog een vrouwelijke inbreng in de inrichting…

In deze studioruimte waren echter wel zes volwassen speakers opgesteld. B&W's. Die hier veel beter klonken dan in de vorige ruimte. Heel opvallend. Toch de ruimte?
Ik begon op de eerste rij met het luisteren. David liet de verschillen tussen stereo en zijn 6.0 horen. Niet helemaal overtuigend. De stereoweergave vond ik helemaal niet de mindere. En dat waren er meer met mij eens. Er ontstond een gezonde discussie. Na het opschuiven naar een plek verder naar achteren, was ik helemaal niet meer overtuigd van dit multichannel principe. Ik voelde me tussen het orkest in plaats van er voor te zitten.
De muziek was wel fantastisch. David's kooropnames waren goed voor minutenlang kippenvel. Wat mooi.
Na de demo gingen de gesprekken buiten gewoon verder. Uiterst boeiend allemaal. Er was weer genoeg gesprekstof.

Ik hoef je niet te vertellen dat ik genoten heb die middag. Maar één ding is ook duidelijk: stereo is nog lang niet uitgerangeerd. Al willen sommigen dat ons graag doen geloven… Maar waarom moet het ene altijd ten koste gaan van het andere. Het kan toch een volwaardig bestaan naast elkaar leiden? Ik heb al meer dan uitstekende multichannel muziek gehoord, dat is het niet. Maar is het ook nodig om al die stereo (en mono?) klassiekers te verkrachten om er zo nodig een meerkanaalsversie van te prutsen. Het is net als bij de overgang van mono naar stereo. Werden veel opnames, waar in mono niks mis mee was, in PSEUDO-stereo uitgebracht. Ik heb nog wel een verdwaalde LP in mijn verzameling. Gloeiende slecht bedacht. En nu zie ik bijvoorbeeld van Miles Davis' 'Kind of Blue' album een multichannel SACD. Een opname die op drie sporen is gemaakt in 1959. Daar is een PSEUDO vijf kanalen versie uit gedestilleerd. Om van te gruwelen toch? En de stereoversie op SACD is toch zo mooi… Laat stereo toch gewoon stereo en mono mono.
Breng slechts de nieuwe dingen ook in een meerkanaalsversie uit. Maar ja, dan staan er 4 speakers bij 99 van de 100 muziekschijfjes niks te doen… en tja, daar heb ik ze toch niet voor gekocht…

En het vrouwtje valt het ook al op: "Schat, je hebt de kamer nu wel vol luidsprekers geduwd, maar ik hoor meestal alleen die voorste twee…". "Zal ik de pseudo meerkanaalsschijf van dit album dan maar bestellen, lieverd?, krijgen we toch geluid uit de overige speakers…". Zucht…ik denk dat ik teveel purist ben op muziekgebied voor deze onzin…


Perfect sence…

In HVT's eigen luisterruimte werden de hele dag muziek DVD's gedraaid, het beeld daarbij werd geprojecteerd op een groot scherm. Fraai, dat moet gezegd worden. Al hoeft de combinatie van muziek én beeld niet zo voor mij persoonlijk. Af en toe naar zo'n DVD kijken, zeker één als deze, met een lifeconcert van Roger Waters, is verre van een straf. Ik zat echt te genieten.

Zelf zal ik niet snel een muziek DVD kopen. Na één of twee keer kijken komt die toch niet meer uit de kast. Mijn hersens krijgen dagelijks al een overdaad aan informatie te verwerken. Dan trek ik me liever "in stilte" terug als ik muziek luister. Lekker met de ogen gesloten in de muziek kruipen… Schijfjes waar slechts muziek op voorkomt vervelen me niet snel. Sommige zelfs nooit. Het beeld leidt me doorgaans alleen maar af om helemaal in de muziek op te gaan.

En alleen om de muziek, je kunt immers ook de tv uitlaten, koop ik helemaal geen concert DVD. De weergave is dan wel meerkanaals, maar nog minder in kwaliteit dan onze gewone CD. En aan dat medium twijfel ik dit moment al genoeg, na de komst van SACD (gewoon in stereo op de buizenbakken en een paar echte luidsprekersystemen). Wat een enorme sprong voorwaarts…

Het is net als bij een nieuwe flinke upgrade in de muziekinstallatie thuis. Eenmaal ervaren en aan gewend (en dat gaat toch snel!) is het niet makkelijk nog even veel waardering op te brengen voor het oude als voorheen.

Om zes uur was het tijd om te gaan. Het eind van een fijne dag. Alle mensen die daar aan hebben meegewerkt, bedankt! Ik hoop van harte tot een volgende keer…

Dick

Links:
Polyhymia
PentaTone