TD's Muziek
SACD, Vinyl en CD muziek
Muziekpraatje
update: 16-7-2003

 

Verwarring...

Vreemde tijden voor onze audiohobby zijn het. Vele neuzen, vele richtingen. Zelf ben ik actief met buizenelektronica, om maar een open deurtje in te trappen, anderen zweren bij hun gigantisch vermogen transistor versterkers, weer een ander maakt zo klein mogelijke vermogensversterkers met oude triodes waar een hoog rendement weergave systeem het vlieggewicht vermogen tot werkbare geluidsdruk moet brengen. En ik zie een groep mensen actief met de ultra simpele ideeën van 47 Labs. De ‘gainklonen’ worden veel nagebouwd. Prachtig, allemaal lekker bezig met de audiohobby. Al deze op het oog verschillende wegen leiden naar één doel. Het versterken van het muzieksignaal.

Maar juist over dat laatste is anno 2003 te veel verwarring. Te veel fabrikanten proberen te veel verschillende normen (en weinig waarden) er door te drukken. CD, SACD, DVD-A, DTS 24/96, DTS, Dolby digital, MP3, vinyl, MD, Net-MD,enz enz… en er komen steeds weer nieuwe bedenksels bij. De tijd dat we gewoon één of twee standaard media hadden, die gewoon in de muziekwinkel te koop is, lijkt al weer ver achter ons. De gewone CD is nu echt aan vervanging toe, vind ik zelf, 16 bit/ 44 KHz was twintig jaar geleden al een vraag of dat wel toereikend was voor een volwaardig muziekmedium… Je kunt 16 bit heel modieus ‘upsampelen’ tot je een ons weegt, door een 36 bit dac laten omzetten naar analoog, het worden nooit meer dan die 16 bitjes. Er is wat weggevallen en dat blijft weg. Ik zeg niet dat een CD pur sang een matig medium is, maar wel dat het anno nu echt beter kan. Die mogelijkheid ligt voor het oprapen.

De vinylplaat lijkt alle stormen naast zich neer te leggen en is weer vol in de belangstelling, en terecht. Maar vergeleken met het bonanza aan CD releases is het toch meer een product voor een groep puristen, niet voor het grote grijze publiek. De (vooral) jeugdige massa heeft zich massaal op het verschrikkelijke MP3 geworpen. Niet omdat het zo goed is, nee, omdat het gratis is op te halen via het www. Kwaliteit is totaal ondergeschikt aan de kwantiteit.… bah!

De goede berichten...

De goede berichten zijn dat SACD steeds meer vaste grond onder de voeten krijgt, maar het gaat me nog steeds te langzaam. Een schitterend medium dat qua karakter veel meer op het oude analoge goud lijkt dan de wat koele zakelijke 16 bits speler. Maar zoals gewoonlijk, vormde zich ook hier weer een oppositie. Er zijn mensen die altijd wat te zeiken moeten hebben… En dat zijn voor 99 procent mannen die zelf SACD ervaring ontberen in hun eigen woonsituatie, maar wel tot in de puntjes weten te vertellen wat er niet aan deugt…blablazeurzemel…(en wat ze meestal van horen zeggen hebben). Deze mensen zorgen voor vervelende stemmingmakerij op de verschillende forums. Waarom? Geen idee. Het valt me wel op dat het een vast groepje is dat het liefst het eigen ego streelt met hun ‘kennis’. Wie SACD eenmaal thuis ervaren heeft, en natuurlijk met een flink aantal schijfjes, weet wel beter en geniet met volle teugen van deze flinke upgrade van de muziekbron. Maar vergeet niet dat ook tussen SACD spelers verschillen bestaan. Evenals tussen CD spelers. Een goedkope SACD speler zal je echt niet laten horen wat de werkelijke potentie van het medium is. Het medium SACD afzeiken omdat een Sony speler van 300 euro het in je oren niet goed doet, is nonsens. Maar ik lees dat wel regelmatig… Je speelt je CD’s toch ook niet op een budget CD speler?

Het andere medium...

DVD-Audio, het andere high resolution medium is ook prachtig, qua geluidskwaliteit. Het gebruiksgemak ten opzichte van de CD en SACD is te vaak aanfluiting. Het ontbreken van enig logische indeling van de schijfjes maakt het veel te vaak tot een rommeltje waar zonder gebruik van de TV, als monitor, om de menu’s de baas te zijn, slecht mee te werken is. En als ik ergens een klerehekel aan heb is het wel een TV die aanstaat als ik lekker naar muziek wil luisteren…

Maar ik wil niet voorbij gaan aan de fantastisch mooie audiofiele kwaliteiten van DVD-A, in principe het digitale medium met de hoogste resolutie en bandbreedte vandaag de dag.
Via Ebay heb ik een klein LCD monitortje gekocht, die op de speler ligt en even aan gaat als ik een schijfje wil luisteren. Ideaal? Zeker niet. In de tijd dat een DVD-A tot muziek worden ontlokt, speelt een vinylschijf al royaal… Lang leve de vooruitgang.

Waar zit het hem in, dat de DVD-A speler niet zo ergonomisch is? Ten eerste in het feit dat ik hoofdzakelijk stereo draai. In een puur multichannel opstelling is DVD-A veel gebruiksvriendelijker. DVD-A was in eerste aanzet ook uitsluitend bedoeld voor meerkanaalsweergave. Een echte stereomix ontbrak en de speler maakte inwendig een ‘downmix’ naar twee kanalen als de speler in een stereoinstallatie wordt gebruikt. Maar het bleek al snel dat het tweekanaals geluid niet te pruimen was en er werd alsnog besloten om toch maar een separate stereomix aan de schijf toe te voegen. Helaas, weer niet door iedereen, maar gelukkig wel door de grote jongens als Warner en Rhino. De laatste uitgever vind ik één van de beste met DVD-A uitgaves. Altijd goed verzorgd en overzichtelijk, zover dit binnen het DVD-A medium mogelijk is. Maar de DVD-A lobby vind het ook belangrijk om naast de 5. 1 mix en de echte stereoversie, zoveel mogelijk andere media op de schijf te persen. DTS, Dolby D, nog een clipje, foto’s die net zo goed in bijgeleverde boekje kunnen, songteksten (idem) en meer van die niet ter zake doende onzin. Als je beeld wilt, koop dan een gewone DVD met een concert of videoclips zo. Waarom nu juist een schijfje bedoeld voor optimale geluidsweergave zo vervuild moet worden met allerhande niet ter zake doende ‘lossy lowres’ shit is het resultaat van te veel mensen die allemaal wat te zeggen willen hebben. De muziekwereld is er een die door vele haantjes geregeerd wordt.

‘DTS entertainment’, de firma die de DTS norm bedacht, probeert nu lijn te brengen in het DVD-A gebeuren door iedere schijf die volgens hun (red, white, blue of wat voor andere kleur?) boekje wordt uitgebracht in ieder geval steeds volgens hetzelfde menu stramien te laten werken. Het kan werken, maar dan zal er wel breed ingestapt moeten worden in die trein, door iedere platenfirma die DVD-A’s uitbrengt. Maar de platenmensen kennende zal het nog wel de nodige voeten in aarde hebben voor het gestroomlijnd is. Ik kan alleen maar zeggen dat mijn laatste vijf gekochte DVD-A’s veel beter te navigeren zijn. De hires versies staan beide in ‘map’ 1. Met de knop ‘audio’ kan met lopende speler van 5.1 naar stereo worden gewandeld. Ik heb sinds kort een nieuwe DVD-A speler, een Marantz DV12S-1, en die navigeert veel prettiger dan de Denon DVD3800 waar ik maanden (met veel plezier, dat zeker wel) mee gespeeld heb. Maar de Marantz kan alles ‘on the fly’. Het meest prettige is dat de Marantz speler mijn voorkeur onthoudt. Als ik het schijfje in de lade leg, en op ‘play’ druk, begint direct de echte stereoversie te spelen, bij de laatste generatie schijfjes. Bij oudere, waar de stereoversie in ‘map’ 2 staat, moet ik wel even handmatig naar de bewuste map gaan. Maar ook dat gaat heel vlot met draaiende speler. De menu’s hoef ik niet te gebruiken. Geen monitor meer nodig, heerlijk. Waarom niet alle fabrikanten hun DVD-A spelers zo makkelijk in gebruik maken? Het enige wat ik wel moet doen is bij een nieuw schijfje even kijken waar de hires stereomix staat… Verduld, ik word nog enthousiast!

Maar zonder flauwekul, dit had toch bedacht kunnen worden voor het DVD-A medium op de markt kwam? Het is dat de geluidskwaliteit me zo overtuigt… Als je het laatste Steely Dan album: ‘Everything must go’ in echt 24/192 kunt beluisteren, voor de zelfde prijs als een normaal 16 bit CD’tje, is het volgens mijn geen echte keus meer. En wat een plaat is het geworden, ik draai die bijna dagelijks wel een keer. Volgende maand komt ‘Gaucho’ overigens op SACD uit. Gemasterd van de echte originele analoge mastertapes. Ik kijk er nu al naar uit…

chaos rules...

Ook de platenfirma’s doen er alles aan om de chaos in stand te houden. EMI brengt Pink Floyd’s ‘Dark side of the moon’ met veel vlagvertoon en succes uit, maar verkondigt daarna net zo makkelijk dat ze in eerste instantie de DVD-A norm nastreven….arggggg……dodelijk vermoeiend die kerels, en ook zo duidelijk naar het muziekkopende publiek toe. Wat willen ze nou, een opvolger voor de steeds verder wegkwijnende verkopen van de CD? Zullen ze toch vooral duidelijk moeten zijn naar de mensen toe.
Universal brengt momenteel veel SACD’s uit, met veel kwaliteit, maar komt vervolgens met het bericht dat in de tweede helft van het jaar een flinke serie DVD-A’s komt. Het maakt mij niet uit, maar ik denk wel: Kom op jongens, alles met volle kracht (veel meer releases) op het ene of op het andere ‘hires’ (trendy woord voor hoge resolutie) medium! Zou al veel duidelijkheid geven waar je voor staat en gaat. Als zelfs binnen de firma’s intern al de nodige strijd heerst, dan wordt het vlees nog vis. Het lijkt dat reclamespotje van ‘Hertog’ ijs wel, waar de collega’s elkaar terroriseren om hun ideeën er door te drukken…

maar lijkt te worden neergeslagen...

De hardwarekant doet goed zijn best om niet mee te gaan in dat zwabberende beleid, en we zien meer en meer multispelers. Zelfs voormalig DVD-A fundamentalist Denon heeft nu een allesspeler uitgebracht. Yamaha kwam met een erg fijn apparaat waarmee zowel SACD en DVD-A uitstekend worden afgespeeld. Sony en Philips houden DVD-A nog buiten hun spelers, maar hoelang ze dat nog hard kunnen maken?


Zo, genoeg voor vandaag, het is weer een veel te lang epistel geworden…

tot de volgende keer…

Dick