Heeft dit album nog een introductie nodig? 'The Nightfly', het post-Steely Dan solo album van de zingende helft van het befaamde duo. Voor mij één der beste bands ooit.
Al sinds het eerste 'Dan' album: 'Can't buy a thrill' ben ik een groot liefhebber van de muziek van SD. Ook Donald's eerste soloplaat kreeg al snel een cultstatus in de wereld van de audiofiele luisteraar. Er was geen audioshow zonder de muziek van 'The Nightfly', het min of meer biografische album van Donald. Tekstueel anders, nostalgischer, dan in de Steely Dan periode. Qua sfeer grijpt Donald ook naar jaren 50 terug. Maar het is onmiskenbaar overgoten met een Steely Dan sausje, met die fantastisch fraaie muzikale arrangementen. De man was ook vijftig procent SD, zo opmerkelijk is dat niet.

De 'goede' oude tijd van digitaal...

Ik vind de Nightfly CD anno nu nog steeds kei van een album qua inhoud en een redelijk goed album als het puur op het geluid aankomt. Het is een vroege digitale opname, gemaakt op apparatuur van '3M'. In een interview destijds, begin jaren tachtig, verteld Donald dat er veel tijd verloren is met het oplossen van problemen van de opname apparaten. Digitale signalen werden op een soort videorecorder opgenomen, met draaiende koppentrommel. In die dagen was die videotechniek nog lang niet waar het nu is, in de nadagen van de videorecorder. Maar de behaalde resultaten waren blijkbaar van dien aard dat het de moeite waard was om met die rammelende apparaten bezig te blijven… helaas… voor mij had het geheel analoog gehouden mogen worden, dan hadden we nu niet met het wat harde vroege jaren digitale klankkarakter gezeten… Maar ja, de tijd is zelfs niet door 'Johnny hates Jazz' terug te draaien, en inhoudelijk staat The Nightfly nog steeds als een huis.

To master or not to master...

En dan was er nog die beruchte Murphy, met zijn wet van behoud van ellende. De Nightfly is als album ruim voor de introductie van de CD op vinyl verschenen, waardoor er dus een analoge master van de digitale mastertape is gemaakt. Eentjes en nulletjes zijn zo moeilijk door een naald af te tasten. Nu zul je denken dat voor de CD wel even de originele digitale tape uit de kast zou worden gehaald. Dat is misschien ook wel gebeurd, maar door gerommel van de dienstdoende mensen werd niet die tape voor de CD gebruikt die een jaartje later verscheen. Later bleek dat de mastertape die voor de vinylplaat is gemaakt ook voor de CD is gebruikt. Er is dus eerst een analoge tape gemaakt, digitaal naar analoog, die vervolgens weer via een analoog naar digitaal omslag naar de eentjes en nulletjes, die nodig zijn voor de CD, is omgezet.

En als je weet dat de AD converters, en ook DAC's overigens, in de vroege digitale jaren nou niet echt van ultrasuperdeluxaudiofielekwaliteit waren, zul je moeten toegeven dat er weinig reden is om Limburgse vlaai aan te laten rukken… Tot vorige week...

DVD-A...

Ik kon het niet weerstaan om de DVD-A uitvoering van deze klassieker te bestellen, in de hoop dat er toch wat meer te halen viel op geluidskwaliteit, en omdat ik in de hoop was dat nu wel de originele digitale master gebruikt zou zijn, ondanks dat die ook maar 16 bits zal zijn.
Ik heb er anderhalve maand op gewacht. De release werd keer op keer uitgesteld, omdat er dan dit, dan dat weer dat op de DVD-A schijf moest. Op een MP3 spoor na, staat er ook zo'n beetje alles op wat mogelijk is op de DVD schijf. Dat maakt de DVD heerlijk overzichtelijk en vriendelijk in gebruik… Ahum, nee dus…

Ik heb een echte haat/liefde verhouding met dit DVD-A medium, met zijn ergonomie om op te sch*ten (* je mag naar behoefte zelf een 'ie' of 'ei' invullen...). Er is niet eerst even goed nagedacht over hoe het 'format' (modern begrip) zou moeten worden, wat vervolgens door licentiehouders zou moeten worden gevolgd, zoals CD's hun 'red book' hebben bijvoorbeeld, nee hoor, iedereen rommelt maar wat aan. Heb ik net een trucje onder de knie om de stereo versie op te kunnen starten zonder dat die rot tv daar bij nodig is om de menu's door te werken, komt er weer een schijf uit waar de werking weer totaal anders is…grrrrr… om gek van te worden soms… Even een nummer opzetten zoals bij de CD of SACD is een utopie bij DVD-A. Er is gewoon dezelfde menu-structuur dan bij DVD-Video films. Geen punt, als je een film kijkt van anderhalf uur of langer, maar een verzoeking als je gewoon eens snel nog even een nummer van een paar minuten wilt luisteren.
In multichannel gaat het nog wel, maar als je net als ik een gebruiker van stereo bent… Drie keer bah!

Ik kom alleen maar Heer, voor de muziek....(uit 'Mijn gebed', DC Lewis 1970)

Waarom gebruik je dan ook nog DVD-A, zou je kunnen vragen. Gewoon omdat er met de geluidskwaliteit niks verkeerd is, integendeel, die is fantastisch goed. Albums van Paul Simon, Steely Dan, Neil Young ('Harvest' is ontroerend mooi), Yes, Joni Mitchell, Eagles, Foreigner en vele anderen, hoor ik nu eindelijk zoals het blijkbaar bedoeld was, en overvleugelen hun 16 bit broers met verve in echtheid, levendigheid en transparantie.

'Zal wel weer belachelijk duur zijn allemaal, net als die speciale audiofiele remasters' hoor ik alweer mompelen....Nee, goed nieuws hier, de prijzen liggen gewoon op CD niveau. Ik kocht deze schijf in de USA, bij 'Send me movies' voor 14 Dollar.

De genoemde artiesten waardeer ik zo enorm dat ik ze op hun allerbest wil ervaren. Het is echt 'my music'. Dat is de enige reden. Deze muziek komt uit de grote 'Warner music' stal. En Warner gooit alles op DVD-A en is daarmee de grootste opponent voor SACD, dan andere heerlijke hoogresoluut medium, waar het bedieningsgemak wel top is, gelijk aan de oude CD.

Rode oortjes!...

Nou, ik kan je zonder enig twijfel vertellen dat de cijfercombinatie van de kluis waarin de mastertape van de Nightfly wordt bewaard niet verloren is. Het geluid van de 24 bit schijf is overduidelijk transparanter, breder, dieper dan de CD die ik voor de aardigheid even synchroon laat meelopen. Het vinylalbum is een blauwdruk van de CD versie, of eigenlijk visa versa.
Als klap op de vuurpijl, en daar had ik nog niet eens aan gedacht, is er een extra octaaf in het laag bijgekomen. Wat het geluid een heel gewaardeerd toegenomen fundament geeft. Dit kan makkelijk worden verklaard aan de hand van de voor vinyl gemaakte mastertape. Waar het diepste laag moest worden teruggedraaid om de naald niet uit de groef te laten vliegen. Wat voor alle vinylalbums opgaat. Wil je een rechte karakteristiek tot 20 Hz op vinyl, en een fatsoenlijke muziekmodulatie, dan moet je naar 45 toeren en een korte speelduur.

The Nightfly zal de komende tijd weer veel door het huis klinken, en ook daarna met regelmaat blijven terugkeren, net als de gewone CD dat deed. Toch één van de meest beluisterde in mijn collectie. Maar nu in een kwaliteit die ik niet voor mogelijk had gehouden. De CD kan in de VUT. Of 's zomers in de walkman natuurlijk…

Donald Fagen-'The Nightfly'
DVD-A 24 bit/48KHz 5.1 mix
24 bit/48KHz stereo
Dolby Digital 5.1
DTS 5.1
Bonus videotrack 'New Frontier'